Op zoek naar een duurzame oplossing voor schonere lucht en minder geluidsoverlast

‘Als ik zó goedkoop kan bouwen, dan kan ik wegen overkappen!’

 

Problemen met de bouwvergunning voor de Duurzame Weg? Vergelijk dit idee met de kubuswoningen. Zoals die woningen destijds een andere manier van bouwen was, zo is dit een noviteit in de wegenbouw. Voor de aanleg bewandel je niet de traditionele weg. Tijdens de brainstormsessie van het derde kennisatelier op 25 september jl. kwamen nog meer ideeën naar voren. Centraal thema in dit atelier was de Duurzame Weg. Een futuristisch concept met glazen overkapping tegen geluidshinder én luchtvervuiling.

De Duurzame Weg is een concept dat László Vákár van ingenieursbureau Movares de afgelopen jaren tot in detail heeft uitgewerkt. De glazen overkapping over de snelweg voorkomt geluidsoverlast. En via speciale elektrostatische filters wordt de verontreinigde lucht bij de tunnelmond gezuiverd. Het lijkt dé oplossing voor vele knelpunten in de Rotterdamse regio. En wellicht ook voor landelijke probleemgebieden.

“We zijn begonnen met deze kennisateliers om de problemen rondom luchtkwaliteit en geluidsoverlast in Pernis in kaart te brengen”, vertelt Gijs Gijzendorffen in zijn welkomstwoord. De secretaris van ROM Rijnmond heeft het atelier georganiseerd. “In de twee vorige ateliers kwam de Duurzame Weg als oplossing naar voren. Inmiddels bekijken we dit Rotterdam breed.”
Peter de Graaf van de dienst Stedenbouw en Volkshuisvesting wil er ook meer over weten.
Het ingenieursbureau van Gemeentewerken gaat daarom een contra-expertise uitvoeren. “We zijn vandaag bijeen om de onderzoeksvragen helder te krijgen voor deze second opinion”, vervolgt de organisator, “En dat doen we opnieuw onder leiding van Erik op ten Berg van COCD.”

In de vorige twee ateliers bleek de aanpak van COCD, een bureau dat gespecialiseerd is in het begeleiden van brainstormsessies, bijzonder vruchtbaar. Op ten Berg legt kort de methode uit die hij hanteert:
“Tijdens de brainstorm zijn een aantal zaken belangrijk. Stel je oordeel uit. Denk in alternatieven. Lift mee op het idee van anderen en heb ook aandacht voor ‘naïeve’ ideeën.”
Een achttal aspecten rondom de Duurzame Weg wordt tijdens de brainstorm verder uitgediept: ruimtelijke inpassing, juridische voetangels, kosten en opbrengsten, milieuopbrengst, appreciatie van bewoners en weggebruikers, de technische constructie, verkeersgedrag bij normaal weggebruik en veiligheid en probleemsituaties. Een negende categorie ‘overigen’ is de verzamelnaam voor alle overige elementen.
Die ochtend gaat iedereen afwisselend in kleinere en grotere groepen aan de slag. In verschillende fases en rondes komen de deelnemers met allerlei ideeën, vragen en suggesties met als uiteindelijk resultaat input voor de onderzoeksvragen.
“Maar voordat we starten, geef ik het woord aan László Vákár. Hij vertelt u meer over ‘zijn kind’: de Duurzame Weg.”

Raadgevend ingenieur Vákár richt zich tot de groep deskundigen, medewerkers van Gemeentewerken Rotterdam en andere betrokkenen die zich voor deze gelegenheid verzameld hebben in de bibliotheek van Hotel New York.
“Het idee en ontwerp van de Duurzame Weg past bijna volledig in het Cradle to Cradle concept”, aldus de ingenieur, “De afvalwarmte van de auto’s is herbruikbaar als verwarming voor woningen. En plaats zonnecellen op de glazen overkapping om energie op te wekken.”
Het hele idee is op duurzaamheid gericht. De ingenieur vertelt dat hij bij de uitvoering ervan gebruik maakt van bewezen technieken, die in een andere context worden toegepast. De zuivering van lucht via magnetisme gebeurt al jaren in tunnels in Noorwegen, Japan en Zwitserland. En hij is op het idee gekomen om koud gebogen gelaagd glas voor de overkapping te gebruiken door zijn ontwerp van het busstation IJsei bij het Amsterdamse Centraal station.
“Ik dacht: Wauw, als ik zó goedkoop kan bouwen, dan kan ik wegen overkappen!”

Vákár borduurde voort op dit idee en zo kreeg de Duurzame Weg steeds meer vorm. Volgens ‘de vader’ van de Duurzame Weg betaalt het zichzelf terug. Tijdens de presentatie laat de maker van de Duurzame Weg zien wat het kostenplaatje van de weg met overkapping is. Het is even schrikken wanneer je de vele nullen vóór de komma ziet. De totale bouwkosten per kilometer overkapping is bijna 51 miljoen. Bij het bouwen van een tunnel zijn de kosten per kilometer driemaal zo hoog.
László Vákár gaat die ochtend nog op andere aspecten in: de maatschappelijke opbrengsten bijvoorbeeld. Door zuivere lucht en minder geluidshinder zouden ziektekosten afnemen en worden werk- en leerprestaties beter. En natuurlijk komt veiligheid aan bod.
“Cruciaal”, aldus de bedenker van de Duurzame Weg, “Door het zicht naar buiten en de inval van daglicht voelt het alsof je op een gewone weg rijdt. Dat is een groot pluspunt. Omdat de overkapping boven de grond is, kun je bij ongelukken en calamiteiten makkelijker vluchten.”

Tijdens de brainstormsessie na Vákárs presentatie, ontspruiten zich nieuwe ideeën.
“Dit is heel inspirerend”, aldus Vákár, “Ik ben heel blij dat er nu serieus naar mijn idee gekeken wordt.”
De deelnemers lopen van tafeltje naar tafeltje en schrijven bij de verschillende onderwerpen hun ideeën op grote vellen papier die op de tafels liggen.
‘Vang het hemelwater op voor hergebruik’ staat er op een van de vellen. ‘Gebruik de warmte die ontstaat onder de overkapping voor de verwarming van kassen.’ en ‘Benut de ruimte boven de overkapping. Dat levert extra opbrengsten op.’ staat ergens anders te lezen.
Maar er zijn ook vragen. ‘Hoe wordt de koeling geregeld?’ of ‘Hoe is de zuurstofvoorziening bij calamiteiten?’. ‘Ontstaat er een stroboscopisch effect tijdens het rijden over deze weg?’ en ‘Wat voor fundering is er nodig voor de overkapping?’

Leon Kok van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat is betrokken bij het Innovatieprogramma Luchtkwaliteit. Als het gaat om verbetering van de luchtkwaliteit, zou hij direct een volmondig ‘Ja’ geven op de uitvoering van de Duurzame Weg. Maar er komt nog zoveel meer bij kijken. De kosten, tunnelveiligheid, juridische aspecten, noem maar op. Dit komt ook duidelijk naar voren na de lunch, tijdens het slot van de bijeenkomst. De uitkomsten op het juridische vlak geeft een wisselend beeld. Het ene groepje heeft dit duidelijk positiever beoordeeld dan het andere. Ook zijn er met post-it briefjes veel opmerkingen geplakt bij dit onderwerp. De waardering van bewoners en weggebruikers laat een vel vol met post-its zien waar vragen en opmerkingen op staan. Iedereen is het er in elk geval over eens dat de Duurzame Weg een geweldige manier is om het milieu te ontlasten. Dit onderdeel krijgt als rapportcijfer een acht of hoger. Een mooie score.

De resultaten van dit atelier worden de komende maanden gebruikt in het onderzoek naar de haalbaarheid en toepasbaarheid van de Duurzame Weg. Karlien Stroeve van Gemeentewerken is projectleider:
“We gaan het concept kritisch bekijken. In december geven we ons advies aan de wethouder.”
“Dit is de meest waardevolle bijeenkomst tot nu toe”, sluit Gijs Gijzendorffen af, “We hebben vandaag een rijkdom aan inzichten verzameld. En daar gaan we hard mee aan de slag.”

naar boven